Europejskie Dni Dziedzictwa,
Podkowa Leśna 17-18 września
Katrin Schulze
architekt krajobrazu, konserwacja ogrodów zabytkowych, Berlin
Przeszłość i przyszłość parku miejskiego w Mieście–Ogrodzie Podkowa Leśna – propozycja warsztatów.
W tym roku Podkowa Leśna, nadal pełniąc rolę znaczącego ośrodka
kulturalnego na mapie Polski, obchodzi 80. rocznicę powstania. Do
dziś o charakterze miasta–ogrodu stanowi między innymi
prywatna i publiczna zieleń. Przed samorządem stoi ambitne zadanie
rewitalizacji miasteczka i odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób
chronić dziedzictwo, aby stało się ono impulsem dla rozwoju
historycznej miejscowości. Założenia do projektu rewitalizacji muszą
uwzględniać wiele czynników, mieć charakter wielodyscyplinarny
i odwoływać się do sprawdzonych rozwiązań. W ramach dyskusji nad
dokumentacją, rehabilitacją i użytkowaniem miasta zgodnym
z prawem ochrony zabytków, jak najszybciej powinniśmy
przeanalizować historię, stan i potencjał na przyszłość parków
i ogrodów Podkowy (...).
Projekt Miasta–Ogrodu Podkowa Leśna został ostatecznie
zrealizowany w dobie modernizmu, przez słynnego warszawskiego
urbanistę Antoniego Aleksandra Jawornickiego. W początkowej
koncepcji z lat 1920. odgrywał wyjątkową rolę.
Charakterystycznym elementem struktury miasta i ważną strukturą
w systemie zieleni miejskiej stanowi 14. hektarowy Park Miejski, który
w 1927 roku został zaprojektowany jako centralny park publiczny.
Tak jak wiele podobnych parków w innych europejskich
miastach– ogrodach, park miał służyć mieszkańcom jako
miejsce aktywności sportowej, różnego rodzaju gier i spotkań
społeczności. Podstawą urządzenia i programu założenia była idea
parku ludowego, która rozwinęła się pod koniec XIX wieku
w Anglii pod wpływem ruchów społeczno–politycznych
w wielkich miastach, szczególnie popularnych w latach 1920.
Zintegrowany system składający się z obsadzonych roślinami ścieżek
spacerowych, małych placyków i promenady zapraszał do
spacerowania. Grano w tenisa i piłkę nożną, a w zimie na
zamarzniętym stawie w centralnej części jeżdżono na łyżwach.
W Kasynie mieszkańcy miasta mogli wziąć udział w imprezach
tanecznych.
Park Miejski – jak również inne założenia parkowe i ogrodowe
w mieście – dziedzictwo miasta przez wiele lat niedoceniane,
niszczone w latach komunizmu – ulega dalszej degradacji poprzez
zaniechanie, celowe niszczenie powodowane brakiem szacunku dla
zabytkowego otoczenia, zasad konserwatorskich i wrażliwości na
historię. Park wygląda na porzucony, znajduje się w opłakanym
stanie, lecz nadal można rozpoznać ślady i jakość dawnego projektu.
W związku z remontem Pałacyku–Kasyna i w ramach
zachowania i rozwoju historycznego miasta–ogrodu Podkowa
Leśna, powinna jak najszybciej powstać koncepcja rewaloryzacji
parku. Poprzez rewaloryzacje i zachowanie jego historycznych cech
zgodnie z zasadami konserwatorskimi, park zyska na nowo dawna
atrakcyjność, zarówno dla podkowian jak i dla osób przyjezdnych,
które docenią wartość mieszkania w małej miejscowości o walorach
zabytkowych.(...)
Tematyka warsztatów:
- Dokumentacja dzisiejszego stanu parku miejskiego poprzez fotografię: struktur, osi widokowych, drzew, dróg, cieków wodnych, wyposażenia (lampy, ławki, ogrodzenie etc.)
- Przedstawienie konfliktów i potencjalnych możliwości
- Określenie stref przestrzennych o różnych priorytetach (ochrona przyrody, odpoczynek aktywny, odpoczynek spokojny itd.
- Propozycje dotyczące rewitalizacji i sposobów użytkowania
Cele projektu:
- Opracowanie wytycznych konserwatorskich i wstępnej strategii rewaloryzacji parku miejskiego.
- Praca ze społecznością lokalną w celu podniesienia wiedzy i ukształtowania pozytywnego stosunku do zabytkowego otoczenia, co doprowadzi do pogłębienia tożsamości lokalnej i poprzez to do integracji społeczności podkowiańskiej.
- Edukacja studentów.
<– Spis treści numeru